ساناز امینی
سبقت گرفتن یک امر طبیعی در رانندگی است که به کرات انجام میشود اما، باید بدانید که سبقت گرفتن قوانین و مقررات خاص خود را دارد که باید از آنها آگاه باشید. هنگامیکه قوانین و مقررات سبقت گرفتن را بدانید، روش سبقت گرفتن، مکانهای مجاز سبقت و مکانهای غیر مجاز سبقت را میشناسید و مشمول جریمه سبقت غیر مجاز نمیشوید. در ادامه، همراه سایت خلافی باشید تا همه چیز را در مورد سبقت مجاز و سبقت غیر مجاز بدانید.
سبقت غیر مجاز
سبقت گرفتن به معنای پیشی گرفتن از خودروی هممسیر جلویی است که ۲ نوع مجاز و غیر مجاز دارد. در حقیقت، سبقت مجاز به سبقتی گفته میشود که با توجه به قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی در مکانهای سبقت آزاد انجام شود؛ اما، سبقت غیر مجاز به سبقتی گفته میشود که با بیتوجهی به قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی در مکانهای سبقت ممنوع انجام شود. نکته حائز اهمیت در مورد سبقت غیر مجاز این است که این عمل خطرناک است و میتواند عواقب جبرانناپذیری بههمراه داشته باشد. در نتیجه، جریمههای مالی و غیرمالی با هدف بازدارندگی برای آن تعیین شده است.
قانون سبقت غیر مجاز
سازمان راهنمایی و رانندگی برای برقراری نظم در معابر میان وسایل نقلیه قوانین و مقرراتی را وضع کرده است که شامل قوانین و مقررات سبقت گرفتن نیز میشود. در ادامه، موارد قانون سبقت غیر مجاز را معرفی و بررسی کردهایم:
- سبقت از فاصله ۵۰ متری پیچ و تقاطعها که بدون تابلوی سبقت مجاز باشد، ممنوع است؛
- سبقت هنگام نزدیک شدن خودرو از روبهرو، در سرعت زیاد یا فاصله کم، ممنوع است؛
- سبقت در پیچ و سربالاییها، بهدلیل میدان دید کم راننده، ممنوع است؛
- سبقت در مکانهایی با تابلوی «سبقت غیر مجاز» ممنوع است؛
- سبقت هنگام سبقت سایر خودروها، برای شما ممنوع است؛
- سبقت از فاصله ۱۰۰ متری تونل و پلها ممنوع است؛
- سبقت در معابر بدون وجود نور کافی ممنوع است؛
- سبقت از اتوبوس و کامیون در معابر ممنوع است.
مکانهای سبقت غیر مجاز
باید بدانید که سبقت در برخی از مکانها مجاز و در برخی از مکانها غیر مجاز است. در ادامه، مکانهایی که قانون سبقت غیر مجاز در آنها وجود دارد را معرفی میکنیم:
- خیابانها و جادهها با خط ممتد میانه؛
- تقاطعهای همسطح با ریل قطار؛
- تونلها و زیرگذرهای تک بانده؛
- پیچ، شیب و تقاطعها؛
- مسیرهای دوچرخهسواری؛
- تابلوهای سبقت ممنوع.
نکته: سبقت از سمت چپ خودروها مجاز است؛ بنابراین، سبقت از سمت راست خودروها غیر مجاز به حساب میآید. این قانون یک استثنا دارد: زمانیکه خودرویی در حال چرخش به سمت چپ معابر است، شما میتوانید از سمت راست او سبقت بگیرید.
خیابانها و جادهها با خط ممتد میانه
اگر در حال حرکت در معبری هستید، هنگام سبقت باید به نوع خطوط توجه کنید. اگر خطوط منقطع باشد، سبقت، مجاز است؛ اما اگر خطوط ممتد باشد، نهتنها سبقت گرفتن، خطرناک است؛ بلکه سبقت غیر مجاز محسوب شده و جریمه دارد.
تقاطعهای همسطح با ریل قطار
اگر در منطقهای با تقاطعهای همسطح هستید، نباید از وسایل نقلیه سبقت بگیرید؛ چون، این مناطق بهعلت عبور قطار خطرناک هستند. بنابراین لازم است سرعت خود را کم کنید تا با توجه به علائم راهنمایی و رانندگی مرتبط با این مناطق، قوانین و مقررات آن را رعایت کنید.
تونل و زیرگذرهای تک بانده
هنگامیکه وارد تونل یا زیرگذر تک بانده میشوید، فارغ از اینکه نور وجود داشته باشد یا نه، باید پشت سر خودروی جلویی حرکت کنید و هرگز سبقت نگیرید؛ ورود به خط مقابل در شرایطی که راه فرار برای هیچ خودرویی وجود ندارد، خطرساز است. اگر تونل یا زیرگذر بیش از یک باند داشت، در شرایطی که خط ممتد نبود و خط منقطع بود، سبقت مجاز است.
پیچ، شیب و تقاطعها
هنگامیکه در پیچ تند، شیب تند و تقاطع قرار دارید، دید شما نسبت به معبر محدود است؛ اگر سبقت بگیرید ممکن است خودرویی را روبهروی خود مشاهده کنید. در نتیجه، سبقت در مکانهایی با میدان دید محدود، ممنوع است. در این مناطق، علاوهبر تابلوی سبقت ممنوع، تابلوی مربوط به پیچ، شیب و تقاطع نیز وجود دارد که قطعا توجه شما را جلب میکند.
مسیرهای دوچرخهسواری
اگر در معبری مسیرهای مختص دوچرخه وجود دارد، سبقت ممنوع است؛ چون، ممکن است دوچرخهسوار در نقطه کور خودروی شما باشد. در نتیجه، سبقت در معابر دارای مسیر دوچرخهسواری مطلقا ممنوع است.
جریمه سبقت غیر مجاز
اگر قانون سبقت غیر مجاز را رعایت نکنید، جریمه میشوید. این جریمهها در راستای بازداری رانندهها از تخلف سبقت غیر مجاز است و سفت و سخت اجرا میشود. جریمه سبقت غیر مجاز به ۲ نوع نقدی و غیرنقدی تقسیم میشود.
میزان جریمه نقدی سبقت غیر مجاز
در جدول زیر، میزان جریمه سبقت غیر مجاز در راههای دوطرفه، سبقت از سمت راست، سبقت از اتوبوس و کامیون، سبقت بدون رعایت فاصلهها و راه ندادن به خودروهای در حال سبقت را در کلانشهرها، شهرستانها و روستاها معرفی کردهایم. با استفاده از کد هر تخلف نیز میتوانید هنگام استعلام و پرداخت خلافی خودرو با پلاک در سامانههایی مثل خلافی دات آی آر متوجه نوع تخلف شوید.
| ردیف | کد تخلف | شرح تخلف | جریمه در کلانشهرها (ریال) | جریمه در شهرستانها (ریال) | جریمه در روستاها (ریال) |
| ۱ | ۲۰۰۳ | سبقت غیرمجاز در راههای دوطرفه | ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۲ | ۲۰۴۱ | سبقت از سمت راست وسیله نقلیه دیگر در راههایی که در هر طرف رفت و برگشت فقط یک خط عبوری وجود دارد | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۳ | ۲۰۴۳ | سبقت از اتوبوس و کامیون داخل شهر | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | – |
| ۴ | ۲۰۶۶ | عدم رعایت فاصله طولی و عرضی کافی قبل و حین و بعد از سبقت | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۰٬۰۰۰ |
| ۵ | ۲۰۶۷ | راه ندادن به وسیله نقلیه پشت سر برای سبقت | ۹۰۰٬۰۰۰ | ۶۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۰٬۰۰۰ |
نکته: برای مطالعه بیشتر درباره نرخ جریمه های رانندگی ۱۴۰۵ کلیک کنید.
میزان جریمه غیرنقدی سبقت غیر مجاز
اگر تخلف سبقت غیر مجاز را انجام دهید، شامل نمره منفی سبقت غیر مجاز نیز میشوید. نمره منفی سبقت غیر مجاز در راههای دو طرفه برای وسایل نقلیه سنگین و شخصی به شرح زیر است:
- وسایل نقلیه شخصی: ۵ نمره؛
- وسایل نقلیه سنگین: ۱۰ نمره.
نکته: اگر تخلف سبقت غیر مجاز همراه با سایر تخلفات حادثهساز (کد تخلف ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۰) انجام شود، جریمه توقیف را در کنار جریمه نقدی و جریمه نمره منفی به همراه دارد. توقیف به مدت ۷۲ ساعت در پارکینگ راهور است.
روشهای استعلام و پرداخت جریمه سبقت ممنوع
در حقیقت روش پرداخت جریمه سبقت غیرمجاز با سایر انواع جریمهها تفاوتی ندارد. تنها لازم است بر اساس شرایط و امکانات در دسترس خود، بهترین روش را انتخاب کنید؛ مثلا اگر به اینترنت دسترسی دارید استفاده از سامانههای آنلاین بهترین راه است و در غیر اینصورت میتوانید سایر روشها را امتحان کنید.
آموزش سبقت گرفتن مجاز
برای در امان ماندن از خطرات سبقت غیر مجاز، باید سبقت مجاز و اصولی را یاد بگیرید. در این قسمت شما را با مراحل انجام سبقت مجاز آشنا میکنیم:
- مطمئن شوید که در مکان مناسب برای سبقت گرفتن هستید؛
- موقعیت سبقت را ازطریق آینه سمت چپ بررسی کنید که ایمن و خالی از وسایل نقلیه (در فاصله نزدیک) باشد؛
- راهنمای سمت چپ را بزنید تا رانندگان را از سبقت خود مطلع کنید (اگر نیاز بود از بوق و چراغ برای اطلاعرسانی استفاده کنید)؛
- کمی سرعت خود را نسبت به خودروی جلویی افزایش دهید تا جلو بیفتید؛
- سپس، آینه سمت راست را بررسی کنید تا چراغ جلوی خودروی عقبی را ببنید؛
- شما در نهایت باید راهنمای سمت راست را بزنید تا مجدد در مسیر قرار بگیرید؛
- اگر مجدد نیاز به سبقت از خودروی جلویی داشتید، باید تمام مراحل را از ابتدا تا انتها انجام دهید.
جمعبندی…
ما در این مطلب به بررسی یکی از رایجترین تخلفات راهنمایی و رانندگی یعنی سبقت غیر مجاز پرداختیم. ابتدا، معنای قانون سبقت غیر مجاز را گفتیم و سپس، شرایط و مکان سبقت غیر مجاز را شرح دادیم. انواع جریمه سبقت غیر مجاز اعم از نقدی و غیرنقدی را معرفی و بررسی کردیم و در نهایت، آموزش سبقت مجاز را آوردیم. نکته حائز اهمیت در مورد سبقت غیر مجاز این است که این تخلف بسیار حادثهساز است و از همین رو رعایت قوانین مرتبط با آن اهمیت فراوانی دارد. در نتیجه، اگر زمانی نسبت به مجاز بودن یا نبودن سبقت اطمینان نداشتید، این کار را انجام ندهید؛ چون، عواقب مالی و جانی جبرانناپذیری دارد.
سوالات متداول
در ادامه شما را با برخی از سوالات کاربران درباره سبقت غیرمجاز آشنا میکنیم.
آیا سبقت از سمت راست مجاز است؟
خیر؛ در حالت کلی سبقت از سمت راست غیر مجاز است. فقط اگر خودروی جلویی در حال چرخش به سمت چپ باشد، سبقت از سمت راست مجاز است.
آیا سبقت در شرایط خاص مجاز است؟
در شرایطی مانند وجود خط منقطع، تونلهای چندبانده، یا جادههایی با دید مناسب، سبقت ممکن است مجاز باشد. با این حال، همواره باید از قوانین محلی و تابلوهای راهنمایی و رانندگی پیروی کرد.
چرا سبقت غیر مجاز خطرناک است؟
سبقت غیر مجاز میتواند منجر به تصادفات شدید، آسیبهای جانی و حتی فوت شود. مطالعات نشان دادهاند که این نوع تخلف یکی از علل اصلی تصادفات جادهای در ایران است.