رضا ایمانی
نمره منفی گواهینامه، مفهومی شبیه به نمره منفی در کنکور است. به زبان سادهتر، اگر اشتباه یا تخلفی انجام دهید، از اعتبار گواهینامه رانندگیتان کم میشود. این قانون برای تشویق رانندگان به رعایت مقررات راهنماییورانندگی، طراحی و اجرا شده است.
خوشبختانه، برخلاف سایر نمرههای منفی میتوان نمره منفی گواهینامه را جبران کرد. البته برای این کار، ابتدا باید از وضعیت گواهینامهتان مطلع باشید. به همین دلیل، لازم است که نمره منفی را بهصورت منظم استعلام بگیرید؛ اما چگونه و با چه روشهایی؟ در این مطلب از سامانه خلافی، به نحوه استعلام نمره منفی گواهینامه، روشها و نکات مربوط به آن میپردازیم.
نمره منفی گواهینامه چیست؟
نمره منفی گواهینامه، قانونی است که با تصویب مجلس شورای اسلامی در خرداد ماه سال ۱۳۸۹ اجرا شد. ایده آن، الگوبرداری از سیستم امتیازدهی کشورهای اروپایی مخصوصاً فرانسه بود. بهطور کلی، هدف اصلی این قانون، کاهش تخلفات رانندگی و افزایش ایمنی در جادهها است. در نتیجه، نمره منفی به رانندگانی تعلق میگیرد که تخلفات خطرناک یا تکراری انجام میدهند.
نکته مهم این است که نمره منفی مستقیم روی گواهینامه راننده ثبت میشود؛ برخلاف جریمه نقدی که به پلاک خودرو ربط دارد. جالبتر اینکه اگر با خودروی شما تخلفی صورت بگیرد و راننده شما نباشید، نمره منفی به «شخص راننده» تعلق میگیرد. به همین دلیل، نباید نمره منفی را با جریمه پلاک خودرو اشتباه بگیرید.
نمره منفی گواهینامه چگونه ثبت میشود؟
نمره منفی گواهینامه برای برخی تخلفات رانندگی خاص ثبت میشود که در لیست تخلفات مشمول نمره منفی قرار دارند. مراحل ثبت نمره منفی به شرح زیر است:
- ارتکاب تخلف: یکی از تخلفات رانندگی که مشمول نمره منفی است، انجام میشود؛
- ثبت تخلف رانندگی: تخلف توسط پلیس یا دوربینهای راهنمایی و رانندگی ثبت میشود؛
- ارسال اطلاعات: اطلاعات و جزئیات مربوط به تخلف، به سامانه پلیس راهور میرسد؛
- تشخیص راننده و صاحب گواهینامه: در این مرحله نوبت به شناسایی راننده و مطابقت آن با اطلاعات گواهینامه میرسد؛
- استفاده از نمره منفی: با درج نمره منفی در پرونده گواهینامه فرد متخلف، قانون اجرا میشود؛
- بهروزرسانی و کاهش اعتبار گواهینامه: سوابق راننده در سامانه پلیس راهور بهروزرسانی میشود و قابل استعلام است.
نمره منفی گواهینامه برای چه کسی ثبت میشود؟
برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید بدانید که تخلف شما چگونه ثبت شده است. آیا پلیس تخلف را بهشکل حضوری مشاهده کرده یا این تخلف توسط دوربینها ثبت شده است؟ در ادامه، هر دو حالت را بررسی میکنیم:
حالت اول: ثبت تخلف توسط پلیس در محل
گاهی مامور پلیس راهور در محل تخلف حضور دارد و تخلف را هم همانجا ثبت میکند. در نتیجه این تخلف از نوع «تسلیمی» محسوب میشود (به معنای اینکه تشخیص تخلف بهصورت مستقیم انجام شده است) و در این شرایط، پس از تحویل برگه جریمه به راننده، نمره منفی همانجا روی گواهینامه ثبت میشود.
حالت دوم: ثبت تخلف توسط دوربینها
اگر تخلف با دوربینهای کنترل سرعت یا نظارت تصویری ثبت شود، جریمه بهصورت «سیستمی» اعمال میشود. در این حالت، نمره منفی روی گواهینامه مالک خودرو ثبت میشود و به راننده ربطی ندارد. بنابراین، اگر حین رانندگی با ماشین فردی دیگر مرتکب چنین تخلفی شوید، نمره منفی برای گواهینامه او منظور میشود. اگر نسبت به جریمههای خودرو نگران هستید، نرخ جریمه های رانندگی ۱۴۰۵ را مطالعه کنید.
چرا باید استعلام نمره منفی گواهینامه را بگیریم؟
اگر نمره منفی به ۳۰ برسد، علاوه بر توقیف ۳ ماهه گواهینامه باید مبلغی را بهعنوان جریمه بپردازید. همچنین، اگر پس از این مرحله دوباره ۲۵ نمره منفی بگیرید (در مجموع ۵۵)، گواهینامه تا ۶ ماه توقیف میشود و مبلغ بیشتری بهعنوان جریمه دریافت میشود. اگر بعد از همه این مراحل، دوباره ۲۰ امتیاز منفی بگیرید (مجموعا ۷۵ امتیاز)، گواهینامه تا ۱۲ ماه توقیف میشود و مبلغ جریمه نقدی آن نیز بیشتر است. بهعلاوه باید در برخی کلاسها و امتحانات نیز شرکت کنید.
بنابراین، دلایل مهم استعلام نمره منفی عبارتاند از:
- مدیریت تخلفات رانندگی؛
- پیشگیری از توقیف گواهینامه؛
- جلوگیری از افزایش جرایم سنگینتر؛
- بهبود سابقه رانندگی در سامانه راهور؛
- امکان برنامهریزی برای حذف نمره منفی؛
- آگاهی از تخلفات ثبتشده توسط دوربینها.
روشهای استعلام نمره منفی گواهینامه
برای اینکه نسبت به وضعیت نمره منفی گواهینامه مطلع شوید، چند راه مختلف پیش روی شما قرار دارد. بعضی از این روشها آنلاین هستند و برخی دیگر نیاز به ارسال پیامک دارند. در این بخش، بهترین روشهای استعلام نمره منفی گواهینامه را به ترتیب بررسی میکنیم:
۱. استعلام نمره منفی گواهینامه ازطریق سامانه خلافی
یکی از بهترین گزینهها برای استعلام سریع و ساده وضعیت گواهینامه، سامانه خلافی است. با وارد کردن اطلاعات اصلی در سایت یا اپلیکیشن، میتوانید نمره منفی خود را بهسرعت مشاهده کنید. همچنین، چندین خدمت ارزشمند مثل پرداخت جریمه خودرو، عوارض آزادراهی و جریمه طرح ترافیک هم در اختیارتان قرار میگیرد.
نحوه استعلام نمره منفی گواهینامه ازطریق سامانه خلافی عبارتاند از:
- وارد صفحه اصلی سامانه خلافی شوید؛
- از منوی خدمات ما در بالای صفحه، وارد بخش «خدمات پیگیری و استعلام مدارک» شوید؛
- در این مرحله، گزینه «نمره منفی گواهینامه» را انتخاب کنید؛
- پس از وارد کردن شماره گواهینامه، کد ملی و شماره همراه مالک گواهینامه، روی گزینه سبزرنگ تایید کلیک کنید؛
- حالا شماره موبایل مورد نظرتان را وارد کنید و روی گزینه سبزرنگ دریافت کد ورود بزنید؛
- پس از وارد کردن کد پیامکشده در کادر، روی گزینه تایید بزنید؛
- پس از پرداخت هزینه ۱۶٬۱۷۰ تومان، وضعیت نمره منفی گواهینامه را مشاهده میکنید.
نکته: در سامانه خلافی، محدودیتی برای استعلام نمره منفی گواهینامه اتباع وجود ندارد؛ البته اگر شخص مورد نظر، گواهینامه معتبر داشته باشید.
۲. استعلام ازطریق سایت رسمی پلیس راهور
استفاده از سایت راهور یک روش رسمی و مستقیم برای استعلام نمره منفی گواهینامه است. این سامانهها بهصورت آنلاین و با دسترسی به اطلاعات سامانه پلیس راهور فعالیت میکنند، اما گاهی به دلیل تعمیر زیرساخت، از دسترس خارج میشوند.
مراحل ورود به سایت راهور ۱۲۰ استعلام نمره منفی گواهینامه عبارتاند از:
- وارد سایت رسمی پلیس راهور به آدرس rahvar120.ir شوید؛
- از منوی اصلی سایت، گزینه «استعلام نمره منفی» را انتخاب کنید؛
- پس از چند لحظه، وارد پنجره واحد خدمات فراجا میشوید؛
- اگر ثبتنام نکردهاید، روی گزینه «ثبتنام» کلیک کنید و پس از ثبتنام، با وارد کردن کد ملی و رمز عبور وارد سامانه شوید؛
- نتیجه استعلام به شما نمایش داده میشود.
۳. برنامه استعلام نمره منفی گواهینامه پلیسمن
اپلیکیشن اختصاصی پلیس ایران، «پلیس من» است که خدمات مختلفی ازجمله استعلام نمره منفی را ارائه میدهد. کار با برنامه استعلام نمره منفی گواهینامه پلیس من بسیار ساده است و طبق مراحل زیر انجام میشود:
- اپلیکیشن پلیس من را ازطریق آدرس police-man.ir (یا سایر اپ استورهای داخلی) دانلود کنید؛
- پس از نصب، وارد اپلیکیشن شوید و با وارد کردن اطلاعات لازم، ثبتنام کنید؛
- پس از ثبتنام و احراز هویت، از بخش «خدمات راهور»، گزینه «مشاهده نمره منفی» را انتخاب کنید؛
- اطلاعات نمره منفی شما نمایش داده میشود.
۴. استعلام نمره منفی گواهینامه با پیامک و تماس تلفنی
اگر به اینترنت یا تلفن هوشمند دسترسی ندارید، استعلام نمره منفی گواهینامه با پیامک را امتحان کنید. در این روش، با ارسال یک پیامک ساده به ۱۱۰۱۲۰۲۰۲۰ میتوانید از تعداد نمرات منفی گواهینامه خود مطلع شوید.
نحوه استعلام نمره منفی گواهینامه با پیامک و شماره گواهینامه:
- شماره گواهینامه خود را در قالب یک پیامک آماده کنید؛
- این پیامک را به سرشماره ۱۱۰۱۲۰۲۰۲۰ بفرستید؛
- پس از چند ثانیه، پیامکی حاوی اطلاعات نمره منفی گواهینامه برای شما ارسال میشود.
پیشنهاد جایگزین: اگر این سرشماره فعال نبود یا پاسخی از آن دریافت نکردید، استعلام نمره منفی گواهینامه با تلفن ۰۲۱۸۸۲۸۸۸۸ را امتحان کنید.
مقایسه تاثیر نمره منفی گواهینامه با مهمترین جرایم رانندگی
نمره منفی در نگاه اول مشکل خاصی نیست؛ اما تاثیرات منفی آن نسبت به بسیاری از دیگر جریمههای رانندگی بیشتر است. جریمه مالی را همیشه میتوان پرداخت کرد؛ اما نمره منفی روی گواهینامه باقی میماند و در صورت تکرار، باعث توقیف آن میشود.
در جدول زیر، تفاوت تاثیر نمره منفی را با انواع جریمه خودرو بررسی کردهایم:
نوع تخلف / جریمه | پیامد اصلی | پیگیری و رفع فوری | خطر برای اعتبار راننده | نیاز به پیگیری بلندمدت |
نمره منفی گواهینامه | توقیف گواهینامه بین ۳ ماه تا یک سال | خیر | بسیار زیاد | بله |
جریمه نقدی عادی | پرداخت مبلغ | بله | کم | خیر |
توقیف خودرو | پارک خودرو در پارکینگ راهور | بله | متوسط | خیر |
نداشتن بیمهنامه | جریمه و توقیف خودرو | بله | متوسط | خیر |
سبقت غیرمجاز | جریمه + نمره منفی | خیر | زیاد | بله |
عبور از چراغ قرمز | جریمه + نمره منفی | خیر | زیاد | بله |
حمل بار غیرمجاز | جریمه نقدی | بله | متوسط | خیر |
نداشتن معاینه فنی | جریمه نقدی | بله | کم | خیر |
نمره منفی گواهینامه چگونه پاک میشود؟
برخلاف جریمههای معمولی، نمره منفی گواهینامه با پرداخت جریمه پاک نمیشود. برای حذف آن باید چند مرحله را با دقت پشت سر بگذارید. این نمرهها فقط با رعایت قوانین و گذر زمان، بهصورت خودکار از بین میروند. بنابراین، اگر نمره منفی دارید، موارد زیر را در نظر بگیرید:
- اگر در مراحل اول یا دوم هستید، کافی است به مدت ۶ ماه با احتیاط کامل رانندگی کنید. سعی کنید در این مدت هیچ تخلفی انجام ندهید؛ مخصوصا تخلفاتی که نمره منفی دارند. پس از این مدت، نمرههای منفی شما بهطور خودکار از گواهینامه حذف میشود؛
- اگر وارد مرحله سوم شدهاید، احتمال باطل شدن گواهینامه وجود دارد. در این شرایط، دو راه دارید: اول اینکه تا یک سال هیچ تخلفی نکنید و دوم با رعایت قوانین، نمره منفی را به کمتر از ۲۰ برسانید. در هر دو صورت، نمرات منفی به مرور زمان حذف میشود.
برای اعتراض نمره منفی چه کاری باید انجام دهیم؟
گاهی ممکن است سیستمهای راهنماییورانندگی دچار اشتباه شود و بیدلیل برای شما نمره منفی ثبت شود. نحوه اعتراض به نمره منفی ثبتشده روی گواهینامه، به این صورت است که باید به واحد رسیدگی به تخلفات رانندگی مراجعه و با ارائه مدارک لازم و بیان دلایل اعتراض، تقاضای بازبینی خود را اعلام کنید. در صورت تایید اعتراض، نمره منفی از گواهینامه شما حذف میشود.
مطمئن رانندگی کنید و نمره منفی را جدی بگیرید!
نمره منفی گواهینامه را دستکم نگیرید و آن را یک عدد ساده تصور نکنید! نمره منفی گواهینامه، عواقب جدی دارد که اگر مراقب نباشید، ممکن است تا یک سال، از داشتن گواهینامه محروم باشید. خبر خوب اینکه چندین روش برای نحوه استعلام نمره منفی گواهینامه وجود دارد که به همگی اشاره کردیم. برای اطلاع مداوم از نمره منفیتان، در سامانه خلافی ثبتنام کنید یا اپلیکیشن آن را روی گوشی موبایل داشته باشید.
سؤالات متداول
در این بخش سوالات متداول درباره نحوه استعلام نمره منفی گواهینامه را آوردهایم.
آیا بعد از پرداخت جریمه، نمره منفی هم پاک میشود؟
خیر؛ نمره منفی با پرداخت جریمه حذف نمیشود و باید مدتی بدون تخلف رانندگی کنید تا به مرور زمان پاک شود.
اگر مالک خودرو نباشم و مرتکب تخلف شوم، آیا نمره منفی برای من ثبت میشود؟
بستگی به شرایط رانندگیتان دارد. اگر پلیس در محل حضور داشته باشد و مرتکب تخلف شوید، نمره منفی برای گواهینامه شما ثبت میشود اما ثبت تخلف با دوربین برای مالک خودرو خواهد بود.
چگونه متوجه شوم که چند نمره منفی دارم؟
با استفاده از سامانه خلافی یا استعلام نمره منفی گواهینامه با پیامک به شماره ۱۱۰۱۲۰۲۰۲۰، میتوانید نمرههای منفیتان ببینید.
استعلام تلفنی نمره منفی گواهینامه چگونه است؟
برای استعلام تلفنی نمره منفی گواهینامه، باید با شمارهتلفن ۰۲۱۸۸۲۸۸۸۸ تماس بگیرید و اطلاعات خود را ارائه دهید.
پیمان ازاد محمود علیلو