تیارا جاهد
سرعت مجاز در همه خیابان‌ها، بزرگراه‌ها و جادهها یکسان نیست و بسته به نوع معبر، تابلوهای نصب‌شده در مسیر و حتی نوع وسیله نقلیه تفاوت دارد؛ بنابراین آشنایی با حداقل و حداکثر سرعت در آییننامه راهنماییورانندگی به رانندگان کمک میکند تا در نبود تابلو، محدودیت سرعت هر مسیر را تشخیص دهند.
در این مقاله، با ارائه جدول سرعت مجاز، حداقل و حداکثر سرعت برای انواع معابر درون‌شهری و برونشهری را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌‌دهیم که در چه شرایطی تابلوهای مسیر بر این اعداد اولویت دارند.
سرعت مجاز در معابر درون‌شهری
طبق ماده ۱۲۶ آییننامه راهنماییورانندگی، اگر در مسیر، تابلو محدودیت سرعت یا علامت دیگری برای تعیین سرعت نصب نشده باشد، سرعت مجاز در شهر و مناطق مسکونی براساس نوع معبر تعیین میشود.
در جدول زیر می‌توانید حداکثر سرعت در مناطق مسکونی و شهری را مشاهده کنید:
نوع معابر | محل عبور و مرور | میزان سرعت مجاز (کیلومتر بر ساعت) |
معابر شریانی درجه یک | آزادراهها (اتوبان) | ۷۰ تا ۱۲۰ |
بزرگراه‌ها | ۱۰۰ | |
معابر شریانی درجه دو | خیابان اصلی | ۶۰ |
خیابان فرعی | ۵۰ | |
معابر محلی | معابر مسکونی (کوچه‌ها) | ۳۰ |
میدان‌ها، دوربرگردان‌ها، تقاطع‌ها | ۳۰ | |
سرعت مجاز تونلها (استان تهران) | رسالت | ۵۰ |
توحید | ۶۰ | |
نیایش | ۸۰ |
سرعت مجاز در راههای برونشهری
سرعت مجاز در معابر برونشهری و سرعت مجاز در مناطق روستایی در نبود تابلو تعیینکننده سرعت، به شرح زیر است:
نوع معبر برونشهری | نوع وسیله نقلیه | حداکثر سرعت مجاز | حداقل سرعت مجاز |
آزادراه | سواری و وانت | ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت | ۷۰ کیلومتر بر ساعت |
خودروهای سنگین | ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت | ۷۰ کیلومتر بر ساعت | |
بزرگراه | سواری و وانت | ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت | – |
خودروهای سنگین | ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت | ||
جاده اصلی | انواع وسیله نقلیه | ۹۵ کیلومتر بر ساعت در روز ۸۵ کیلومتر بر ساعت در شب | – |
جاده فرعی | انواع وسیله نقلیه | ۸۵ کیلومتر بر ساعت در روز ۷۵ کیلومتر بر ساعت در شب | – |
معابر محلی و میدان‌ها | انواع وسیله نقلیه | ۳۰ کیلومتر بر ساعت | – |
یکی از پرسش‌های رایج درباره سرعت در مسیرهای خارج از شهر این است که در بزرگراههای برونشهری حداکثر سرعت چند کیلومتر در ساعت است؟ همان‌طور که در جدول بالا مشاهده می‌‌کنید، حداکثر سرعت در بزرگراههای خارج شهر برای سواری و وانت ۱۱۰ و برای خودروهای سنگین ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت است.
درصورتیکه به‌دلیل تجاوز از سرعت مجاز برایتان جریمه ثبت شده است، می‌توانید از راهنمای نحوه استعلام و پرداخت جریمه برای بررسی روش‌های استعلام و تسویه آن استفاده کنید.
سرعت مجاز در روز و شب چه تفاوتی دارد؟
تفاوت سرعت مجاز در شب و روز در جادههای اصلی و فرعی برونشهری مطرح است. در جاده‌هایی که سرعت مجاز با تابلو یا علائم دیگر تعیین نشده است، حداکثر سرعت در شب در جاده اصلی ۸۵ و در روز ۹۵ کیلومتر بر ساعت است. در جاده فرعی نیز حداکثر سرعت مجاز در شب ۷۵ و در روز ۸۵ کیلومتر بر ساعت است.
قانون آییننامه درباره سرعت مجاز و اولویت تابلوها
طبق ماده ۱۲۶ آییننامه راهنماییورانندگی، اعدادی که برای سرعت‌های مجاز در آییننامه تعیین شده‌اند، زمانی ملاک هستند که در مسیر، سرعت دیگری با تابلو یا سایر علائم راهنماییورانندگی مشخص نشده باشد. بنابراین، برای تشخیص سرعت‌های مجاز در رانندگی، ابتدا باید به تابلوها و علائم همان مسیر توجه کرد و در نبود آنها، حدود تعیین‌شده در آییننامه را رعایت کرد. این قاعده هم در معابر درون‌شهری و هم در معابر برونشهری کاربرد دارد.
سرعت مجاز و سرعت مطمئنه چه تفاوتی دارند؟
سرعت مجاز حداکثر سرعتی است که طبق تابلوها یا آییننامه راهنماییورانندگی برای یک مسیر تعیین شده است؛ اما سرعت مطمئنه سرعتی است که راننده با توجه به شرایط مسیر، مثل بارندگی، مه و شرایط خودرو انتخاب میکند.
برای مثال، حداکثر سرعت در بزرگراه برونشهری برای خودرو سواری ۱۱۰ کیلومتر است؛ ولی در شرایط جوی نامناسب مثل بارندگی و کولاک، راننده موظف است متناسب با شرایط از سرعت خود بکاهد و با سرعت مطمئنه حرکت کند.
در بارندگی، مه و دید محدود کدام سرعت ملاک است؟
در شرایطی مانند بارندگی، مه، کولاک و کاهش دید به هر دلیلی، فقط رعایت حداکثر سرعت مجاز کافی نیست. طبق ماده ۱۲۹ آییننامه راهنماییورانندگی، راننده باید با توجه به شرایط جاده و میزان دید، تا حدی که برای پرهیز از خطر و تصادف ضرورت دارد، از سرعت خود بکاهد.
ماده ۱۳۰ نیز تاکید میکند که اگر راننده بیش از ۵۰ متر مقابل خود را نبیند، باید آهسته و با سرعت مطمئن حرکت کند و حتی درصورت لزوم، خودرو را متوقف کند.
تابلوهای حداقل و حداکثر سرعت چه معنایی دارند؟
تابلو حداکثر سرعت مشخص میکند که راننده در آن مسیر نباید با سرعتی بیشتر از عدد درج‌شده روی تابلو حرکت کند و مفهوم تابلوی حداقل سرعت این است که راننده نباید سرعت خود را از عدد اعلام‌شده کمتر کند؛ مگر در شرایطی که برای جلوگیری از خطر یا تصادف ضروری باشد.
برای آشنایی با مفهوم هریک از تابلوهای راهنماییورانندگی، پیشنهاد می‌کنیم حتما مقاله‌ای که به این موضوع اختصاص داده شده است، مطالعه کنید.
تابلو | معنی |
 | سرعت توصیه شده |
 | حداقل سرعت ۳۰ کیلومتر بر ساعت |
 | سرعت بیشتر از ۳۰ کیلومتر بر ساعت ممنوع |
 | پایان حداقل سرعت ۳۰ کیلومتر بر ساعت |
 | پایان حداکثر سرعت ۸۰ کیلومتر بر ساعت |
 | حداکثر سرعت مجاز در خطوط عبور بزرگراه‌ها |
 | حداقل سرعت در خطوط عبور جادهها و بزرگراه‌ها |
اگر جریمه سرعت غیرمجاز ثبت شد چه کنیم؟
اگر برای خودرو شما جریمه سرعت غیرمجاز ثبت شد، می‌توانید از سامانه khalafi.ir برای مشاهده جزئیات و پرداخت آن استفاده کنید. نحوه استعلام و پرداخت خلافی خودرو از این سامانه به این صورت است که باید:
- پس از ورود به سامانه خلافی دات‌آی‌آر، در میان خدمات این سامانه گزینه «خلافی خودرو» را انتخاب کنید؛
- شماره پلاک خودرو خود را در کادر مشخص‌شده وارد کنید؛
- از بین استعلام جزئیات خلافی و استعلام مجموع خلافی، گزینه مورد نظر خود را انتخاب کنید (درصورتیکه قصد دارید جریمه سرعت غیرمجاز را بررسی کنید، بهتر است گزینه استعلام با جزئیات را انتخاب کنید، در استعلام جزئیات خلافی به ثبت شماره موبایل و کد ملی مالک نیاز دارید)؛
- هزینه استعلام را پرداخت و نتیجه آن را مشاهده کنید و درصورت تمایل با کلیک بر روی گزینه پرداخت، جرایم رانندگی را تسویه کنید.
نکته: با استعلام جزئیات خلافی، امکان پرداخت خلافی به‌صورت موردی برای شما فراهم میشود، به این ترتیب می‌توانید جرایم مربوط به سرعت غیرمجاز را انتخاب و با پرداخت آنها، از رسیدن مجموع جرایم به سقف تعیین‌شده (۵ میلیون تومان) جلوگیری کنید.
چنانچه پس از استعلام و بررسی جزئیات تخلفات، متوجه شدید که جریمه‌ای به‌اشتباه برایتان ثبت شده است، می‌توانید ازطریق سامانه سخا یا مراکز پلیس+۱۰ برای اعتراض به جریمه رانندگی اقدام کنید.
جمع‌بندی
برای تعیین سرعت مجاز در هر مسیر، اولویت با تابلوها و علائم راهنماییورانندگی همان مسیر است و در نبود آنها، محدوده سرعت تعیین‌شده برای نوع معبر ملاک قرار میگیرد. در این مقاله جدول سرعت مجاز در معابر مختلف را بررسی کردیم و درباره سرعت مجاز در خیابان اصلی و فرعی، آزادراه، بزرگراه‌ها، حداکثر سرعت در جادههای اصلی و فرعی و سایر معابر توضیح دادیم.
تجاوز از سرعت مجاز، از تخلفات حادثهساز است و علاوه‌بر نمره منفی، جریمه نقدی هم دارد. برای مشاهده مبلغ این تخلف و سایر جرایم، نرخ تمام جریمه های رانندگی در ۱۴۰۵ را بررسی کنید.
سوالات متداول
در این بخش سوالات متداول درباره سرعت مجاز در انواع معابر را آورده‌ایم:
حداقل سرعت مجاز در آزادراه چقدر است؟
در نبود تابلوها و علائم تعیینکننده سرعت، سرعت مجاز در آزادراه حداقل ۷۰ کیلومتر بر ساعت است.
آیا سرعت مجاز در بزرگراه در شب تغییر میکند؟
برای سرعت مجاز در بزرگراه در شب عدد جداگانهای مشخص نشده است. بنابراین همان سرعت مقرر بزرگراه ملاک است؛ مگر آنکه تابلوهای موجود، عدد دیگری را مشخص کنند.
سرعت مجاز در تونل چگونه تعیین میشود؟
معمولا سرعت مجاز در تونلها، بین ۶۰ تا ۸۰ کیلومتر بر ساعت است؛ اما بهتر است برای تعیین سرعت، براساس تابلوهای همان تونل عمل کنید. برای مثال حداکثر سرعت در تونل رسالت تهران ۵۰، تونل توحید ۶۰ و تونل نیایش ۸۰ کیلومتر بر ساعت است.
در آزادراهها، حداکثر سرعت مجاز برای سواریها در شرایط عادی چقدر است؟
درصورتیکه تابلو یا علائم مسیر، سرعت دیگری تعیین نکرده باشند، حداکثر سرعت مجاز در آزادراه برای سواری و وانت ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت است.
آیا داشتن سرعت غیرمجاز نمره منفی دارد؟
بله؛ سرعت غیرمجاز در گروه تخلف حادثهساز قرار میگیرد و نمره منفی دارد. طبق اعلام پلیس راهور، تجاوز از سرعت مجاز بین ۳۰ تا ۵۰ کیلومتر بر ساعت برای خودروهای شخصی ۵ نمره و برای وسایل نقلیه عمومی ۱۰ نمره منفی دارد، اگر سرعت غیرمجاز بیش از این میزان باشد، ۱۰ نمره منفی برای خودروهای شخصی و ۱۵ نمره منفی برای وسایل نقلیه عمومی لحاظ میشود.
حداکثر سرعت مجاز با زنجیر چرخ در هوای برفی چقدر است؟
در آییننامه راهنماییورانندگی، عدد ثابتی بهعنوان حداکثر سرعت خودرو هنگام استفاده از زنجیرچرخ تعیین نشده است؛ اما طبق ماده ۱۲۹، هنگام برف و کولاک و شرایط مشابه، کاهش سرعت برای پیشگیری از تصادف الزامی است.
آیا یکطرفه یا دوطرفه بودن جاده بهتنهایی سرعت مجاز را تغییر میدهد؟
خیر، سرعت مجاز در جاده براساس یکطرفه یا دوطرفه بودن آن تفکیک نمیشود، نوع مسیر و تابلوها تعیینکننده میزان سرعت هستند.
سرعت مجاز در اتوبان چقدر است؟
واژه اتوبان در گفتار عمومی هم برای آزادراه و هم برای بزرگراه به کار می‌رود؛ بنابراین برای تعیین سرعت مجاز در اتوبان ابتدا باید مشخص شود مسیر مورد نظر آزادراه است یا بزرگراه. طبق جدول سرعت مجاز، حداقل و حداکثر سرعت در آزادراه و بزرگراه به این ترتیب است: در آزادراه درون‌شهری و برونشهری، حداقل سرعت ۷۰ کیلومتر بر ساعت و حداکثر سرعت برای سواری و وانت ۱۲۰ و برای خودروهای سنگین ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت است. در بزرگراه شهری، حداکثر سرعت ۱۰۰ و در بزرگراه برونشهری، حداکثر سرعت برای سواری و وانت ۱۱۰ و برای خودروهای سنگین ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت است.
سرعت مجاز در کوچه و میدان چقدر است؟
در جدول سرعت مجاز، عدد یکسانی برای حداکثر سرعت در معابر محلی و حداکثر سرعت در میدان (۳۰ کیلومتر بر ساعت) در نظر گرفته شده است.
در راههای بیرون شهر حداکثر سرعت در شبها در جادههای فرعی چند کیلومتر در ساعت است؟
حداکثر سرعت در جادههای فرعی برونشهری در شب ۷۵ کیلومتر بر ساعت است؛ مگر اینکه تابلوهای مسیر، سرعت دیگری را تعیین کرده باشند.